Sử dụng quang phổ cận hồng ngoại (NIR) để phân biệt gạo hữu cơ và gạo thường, xác thực nhanh chất lượng các loại gạo hay phân biệt cà phê thật cà phê giả… là một trong những nội dung hội thảo chuyên đề sẽ được giới thiệu tại Techmart Công nghệ sau thu hoạch 2021.
Theo PGS.TS. Lê Nguyễn Đoan Duy (Trưởng Khoa Công nghệ Thực phẩm, Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM), Việt Nam hiện có hơn 100 loại gạo khác nhau, và đang bắt đầu xây dựng thương hiệu gạo quốc gia như Hom Mali (Thailand) hay Basmati (India). Về tình hình xuất khẩu, Việt Nam hiện có thể xuất khẩu một số giống lúa như Đài Thơm, OM 6976, OM 5451, Jasmin 85, IR 5451… Về tình hình tiêu thụ, hiện có hơn 150 thương hiệu trên thị trường, lượng tiêu thụ trung bình theo đầu người là 191kg/năm.
Thực tế ngành gạo Việt Nam thời gian qua đã xuất hiện tình trạng giả mạo xuất xứ gạo, giả mạo nguyên liệu gạo, phối trộn gạo chất lượng cao và gạo chất lượng thấp (Jasmin 85 và Đài Thơm hoặc OM 6976 với IR50404). Đặc biệt, gần đây, gạo ST25 (được vinh danh gạo ngon nhất thế giới năm 2019) bị mạo danh, làm giả xuất hiện tràn lan trên thị trường khiến người tiêu dùng khó phân biệt thật giả và không còn mặn mà với dòng gạo này sau một thời gian sử dụng. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp cũng pha trộn cà phê nguyên chất với các chất độn khác như bắp, đậu nành để giảm giá thành sản phẩm. Tình trạng này làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng sản phẩm, thương hiệu gạo Việt Nam nói riêng và thị trường sản xuất kinh doanh, xuất khẩu nông sản nói chung.
Liên quan đến các phương pháp xác thực nhanh chất lượng nông sản, hiện nay, ứng dụng quang phổ cận hồng ngoại được xem là phương pháp có nhiều ưu điểm (so với phương pháp hóa học) như dễ hoạt động, nhanh chóng, chi phí thấp, không phá hủy mẫu, độ nhạy, độ đặc hiệu cao.
Vì vậy, nhóm nghiên cứu của Khoa Công nghệ Thực phẩm, Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM đã thực hiện đề tài nghiên cứu nhằm ứng dụng phổ hồng ngoại để xây dựng mô hình xác thực và phân biệt chất lượng các giống gạo phổ biến ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL); xây dựng mô hình phân biệt việc giả mạo gạo chất lượng cao bằng cách trộn lẫn với gạo chất lượng thấp; xây dựng mô hình truy xuất nguồn gốc gạo; xây dựng mô hình phân biệt giữa gạo hữu cơ và gạo thường; phân biệt mẫu cà phê nguyên chất và cà phê trộn.
Nhóm nghiên cứu tiến hành với các mẫu gạo phổ biến ở ĐBSCL như Đài Thơm 08, OM5451, OM6976, IR50404, ST21, ST24, ST25. Mẫu gạo giá trị cao (ST24, Đài Thơm 08) được phối trộn với mẫu gạo giá trị thấp (IR50404) hoặc giá trị trung bình (OM5451, OM6976) theo các tỷ lệ phối trộn 1%, 2%, 3%, 4%, 5%, 10%, 20%. Sau đó phân tích tính chất hóa học và thu thập phổ cận hồng ngoại của các mẫu gạo.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, có thể sử dụng thành phần hóa học và tính chất hóa lý của gạo để xác thực chất lượng các giống gạo khác nhau; có thể sử dụng quang phổ cận hồng ngoại để xác thực chất lượng gạo cũng như phân biệt các mẫu trộn gạo chất lượng thấp vào chất lượng cao. Phương pháp NIR cũng được sử dụng thành công trong việc xác nhận xuất xứ địa lý của cùng một giống gạo nhưng trồng ở nhiều vùng khác nhau; phân biệt giữa gạo hữu cơ và gạo thường của cùng một giống gạo.
Để phân biệt cà phê nguyên chất và cà phê phối trộn, nhóm nghiên cứu ứng dụng phương pháp NIR và Chemometrics. Kết quả đã xây dựng mô hình phân biệt PLS-DA giúp phân nhóm được các mẫu cà phê nguyên chất (Authentic) và các mẫu cà phê trộn với tỷ lệ trộn 5% (Mix5), 20% (Mix20). Theo kết quả này, một số mẫu trộn 5% được phân vào nhóm nguyên chất, và một số mẫu nguyên chất được phân vào nhóm 5%. Nhìn chung, mô hình phân biệt PLS-DA dựa trên các số liệu NIRS cho thấy tính hiệu quả trong việc phân biệt/nhận biết các mẫu cà phê khi không trộn và khi trộn với tỷ lệ thấp (5%) và cao (20%).
Các nội dung của nghiên cứu trên sẽ được trình bày cụ thể tại Techmart Công nghệ sau thu hoạch 2021 thông qua hội thảo chuyền đề “Nghiên cứu sử dụng phổ hồng ngoại để xác thực nhanh và phát hiện việc giả mạo của nguyên liệu gạo và cà phê” vào sáng 29/10.
Trải nghiệm nền tảng triển lãm trực tuyến tại: www.techmart.techport.vn (vui lòng truy cập bằng trình duyệt hoặc copy link dán vào trình duyệt để được trải nghiệm tốt nhất)
Đăng ký tham dự Techmart tại đây: bit.ly/3arABdL
Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ:
Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ
Phòng Giao dịch công nghệ
79 Trương Định, P. Bến Thành, Q.1, TP. HCM
ĐT: (028) 3521 0735 - 3825 0602
ĐTDĐ: 093 941 3733 (gặp Thùy Vân)
Email: giaodichcongnghe@cesti.gov.vn
Lam Vân