Tỷ lệ kiểu hình cá Koi có giá trị kinh tế cao đạt 5% (phương pháp truyền thống thông thường chỉ đạt 2%).
Thực trạng sản xuất
Cá chép Koi (Cyprinus carpio) là loài cá cảnh có giá trị cao cho cả thị trường trong nước và phục vụ xuất khẩu. Nét độc đáo và yếu tố chính tạo nên giá trị của cá chép Koi chính là màu sắc và hình dạng của cá. Màu sắc của cá đóng vai trò rất quan trọng tạo nên giá trị của cá. Chất lượng cũng như kiểu hình của cá bố mẹ là yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cá con được tạo ra.
Thực tế, cá chép Koi được bán trong nước có khoảng cách chất lượng khá xa so với tiêu chuẩn chung của cá chép Koi. Nguyên nhân của thực trạng này là do các nghệ nhân chưa làm chủ công nghệ di truyền và chọn lọc kiểu hình bố mẹ để sản xuất các dòng cá chép Koi có chất lượng màu sắc đẹp và ổn định. Trong sản xuất giống cá chép Koi, yếu tố quyết định đến chất lượng màu sắc và hiệu quả sản xuất là kỹ thuật tuyển chọn cá bố mẹ.
Khi đàn cá con được sinh ra, cá con có kiểu hình đẹp và có giá trị cao được tuyển chọn để nuôi thương phẩm chiếm tỷ lệ rất thấp (khoảng 2%) so với tổng đàn cá được tạo ra. Số lượng cá con không được tuyển chọn thì giá trị kinh tế thấp, chỉ được bán như cá mồi làm thức ăn cho các loài cá cảnh khác. Do đó, hiệu quả kinh tế của mỗi đợt sản xuất giống phụ thuộc rất lớn vào tỷ lệ cá con được tuyển chọn.
Quy trình sản xuất giống cá chép Koi (Cyprius carpio) kiểu hình Taisho Shanshoku ứng dụng tiến bộ kỹ thuật tuyển chọn cá bố mẹ đã được ứng dụng thực tế tại Hợp tác xã Nông nghiệp Hữu Cơ Công nghệ cao Phước Hạnh (nằm trong Chương trình “Hỗ trợ chuyển giao mô hình ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp” do Sở KH&CN TP.HCM triển khai).
Hiện nay, Sàn Giao dịch Công nghệ Techport.vn (thuộc Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ TP.HCM – Sở KH&CN TP.HCM) đang tiếp tục đồng hành cùng nhà cung ứng trong hoạt động hỗ trợ kết nối, tư vấn chuyển giao công nghệ, thiết bị cho doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân có nhu cầu.
Quy trình sản xuất
Bước 1: tuyển chọn cá bố mẹ cho sinh sản
Cá bố mẹ được lựa chọn giống tại trại, có trọng lượng và chiều dài đạt chuẩn yêu cầu tùy theo cá đực (2,3-2,6 kg/con, 38-42 cm.), cá cái (2,7-3,2 kg/con, 40-45 cm). Màu đỏ của cá phải có màu đỏ ớt hoặc đỏ đậm, chiếm khoảng 50 - 70% trên thân cá. Thân cá tròn, cân đối kích thước từ phần ngực phải thon gọn dần đến phần đuôi, cơ thể cá cân đối. Tỷ lệ chiều dài đầu chiếm 1/3 chiều dài chuẩn của cá. Tỷ lệ giữa chiều dài của cá và chiều cao là 2,5-3 lần.
Bước 2: nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ
Nuôi vỗ cá bố mẹ là khâu quan trọng có tính chất quyết định trong kỹ thuật sinh sản nhân tạo cá giống, do chất lượng đàn cá nuôi vỗ sẽ ảnh hưởng đến sức sinh sản thực tế, chất lượng trứng và cá bột. Vì thế, phải xác định loại thức ăn thích hợp trong giai đoạn nuôi vỗ thành thục cá chép Koi trong hệ thống lọc tuần hoàn.
Cá bố mẹ được nuôi vỗ trong bể xi măng có hệ thống lọc nước tuần hoàn diện tích 15m3, độ sâu 1,5m. Dựa vào các đặc điểm về nhu cầu dinh dưỡng của cá trong giai đoạn thành thục sinh dục, cho cá ăn các loại thức ăn khác nhau.
Bước 3: kích thích cá sinh sản nhân tạo
Việc xác định cá bố mẹ thành thục là một khâu rất quan trọng trong việc sinh sản của cá. Để đánh giá mức độ thành thục của cá, người ta dựa vào các yếu tố bên ngoài như độ mềm của bụng hoặc sự sưng lên của lỗ sinh dục. Số lượng cá tham gia sinh sản là 3 con cái và 6 con cá đực nhằm tăng khả năng thụ tinh cho trứng.
Trứng thụ tinh sau khoảng 24 giờ sẽ thấy 2 mắt đen li ti. Trứng cá chỉ phát triển trong điều kiện giàu oxy, nếu thiếu oxy thì enzyme bị ức chế dẫn đến tỉ lệ nở của trứng thấp. Trong giai đoạn cá mới nở, cá dễ chết hàng loạt do thiếu oxy, vì vậy phải tăng cường sục khí và theo dõi sau khi trứng nở.
Các điều kiện triển khai
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao cử cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống chuyển giao quy trình cho bên nhận chuyển giao. Bao gồm các đầu việc:
• Tư vấn, giám sát việc xây dựng hồ nuôi vỗ cá bố mẹ.
• Tư vấn xây lắp hệ thống cấp, thoát nước cho hồ nuôi vỗ cá bố mẹ.
• Tư vẫn lựa chọn, lắp đặt các thiết bị như máy lọc tuần hoàn, hệ thống điện, nước… cho khu vực nuôi vỗ cá bố mẹ.
• Chuyển giao các nội dung: kỹ thuật chuẩn bị thức ăn, kỹ thuật tuyển chọn cá bố mẹ, kỹ thuật sinh sản nhân tạo cá chép Koi, kỹ thuật ấp trứng và chăm cá bột.
Các bên cùng thu thập số liệu, theo dõi và điều chỉnh thông số kỹ thuật cho phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Ưu điểm của công nghệ
Kết quả triển khai thực tế cho thấy quy trình sản xuất giống cá chép Koi (Cyprius carpio) kiểu hình Taisho Shanshoku ứng dụng tiến bộ kỹ thuật tuyển chọn cá bố mẹ đã đạt các chỉ tiêu quan trọng như: tỷ lệ thành thục của cá là 100%, sức sinh sản tương đối 89.600 trứng/kg cá cái, tỷ lệ thụ tinh trung bình 73,9%, tỷ lệ nở trung bình 80,3%, tỷ lệ sống của cá bột trung bình 88,7%. Trong đó, tỷ lệ kiểu hình cá Koi có giá trị kinh tế cao đạt 5% (phương pháp truyền thống thông thường chỉ đạt 2%).
Thông tin liên hệ chuyên gia:
1. ThS. Nguyễn Thị Loan
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao
Địa chỉ: Ấp 1, xã Phạm Văn Cội, huyện Củ Chi, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 02838862726
Email: E-mail: nghiencuu.ahtp@tphcm.gov.vn
2. Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ - Phòng Giao dịch Công nghệ
Địa chỉ: 79 Trương Định, P. Bến Thành, Q.1, TP.HCM
Điện thoại: (028) 3822 1635 - Fax: (028) 3829 1957
Email: pgdcn@cesti.gov.vn
Hồng Linh