Trước tốc độ gia tăng nhanh chóng của rác thải điện tử trong kỷ nguyên chuyển đổi số, việc ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm quản lý, thu gom và xử lý loại chất thải đặc thù này đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Trong bối cảnh đó, sự kiện Kết nối ý tưởng với chủ đề “Quy trình xử lý rác thải điện tử” do Trung tâm Thông tin, Thống kê và Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ TP.HCM (CISAST) tổ chức với hình thức trực tiếp và trực tuyến đã trở thành diễn đàn trao đổi chuyên sâu, kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp có nhu cầu với các đơn vị cung ứng giải pháp công nghệ.
Bài toán rác thải điện tử và áp lực môi trường ngày càng lớn
Phát biểu khai mạc hội thảo, ThS. Võ Ngọc Hải - Phó Giám đốc CISAST cho biết, rác thải điện tử đang gia tăng nhanh cả về số lượng lẫn mức độ nguy hại, trong khi tỷ lệ thu gom, tái chế chính thức vẫn còn thấp. Theo báo cáo Giám sát rác thải điện tử Toàn cầu (Global E-waste Monitor), lượng rác thải điện tử (e-waste) năm 2025 ước tính khoảng 65,3 triệu tấn, tiếp tục tăng so với các năm trước do tiêu dùng thiết bị điện tử gia tăng nhanh chóng. Dù số lượng tăng, tỷ lệ e-waste được thu gom và tái chế chính thức đang thấp, với dự báo tổng lượng được tái chế chính thức toàn cầu chỉ chiếm chưa đến 25% tổng lượng phát sinh.
ThS. Võ Ngọc Hải - Phó Giám đốc CISAST phát biểu tại hội thảo
Việc tăng lượng rác thải điện tử gây ra áp lực lớn lên môi trường vì nhiều thiết bị chứa chất độc hại như chì, thủy ngân và cadmium, có thể làm ô nhiễm đất và nước nếu không được xử lý đúng cách. Xu hướng này dự báo sẽ tiếp tục tăng, với mức rác thải điện tử có thể đạt 82 triệu tấn/năm vào năm 2030, nếu không có biện pháp quản lý hiệu quả hơn trên toàn cầu.
Theo Phó Giám đốc, sự kiện Kết nối ý tưởng được tổ chức với mục tiêu đóng vai trò cầu nối cung - cầu công nghệ, giúp doanh nghiệp sớm tiếp cận giải pháp phù hợp, đồng thời tạo điều kiện cho các công nghệ mới được thử nghiệm và nhân rộng.
ThS. Nguyễn Hà Trang - Giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM trình bày tại hội thảo
Tại sự kiện, ThS. Nguyễn Hà Trang - Giảng viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM đã cung cấp cái nhìn tổng quan về rác thải điện tử và việc thực thi trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam. Theo bà, EPR là công cụ chính sách quan trọng, nhưng để triển khai hiệu quả cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ công nghệ số. Việc số hóa quy trình thu gom, phân loại và tái chế sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện EPR một cách minh bạch, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý. “Khi công nghệ được tích hợp vào chính sách, EPR không còn là gánh nặng mà có thể trở thành động lực thúc đẩy đổi mới và phát triển bền vững,” bà Trang nhận định.
Từ góc độ doanh nghiệp cung ứng giải pháp kỹ thuật, ông Ninh Thành Đức - Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Thịnh Vượng đã giới thiệu các công nghệ lõi trong xử lý nước thải nguy hại ngành điện tử. Theo đó, công nghệ tuần hoàn nước thải do TVTS phát triển tập trung xử lý các dòng nước thải nguy hại, khó xử lý trong ngành điện tử, nơi nước thải có thành phần phức tạp, chứa nhiều kim loại nặng, muối hòa tan cao và các hóa chất độc hại như EDTA, xyanua, axit mạnh. Giải pháp cốt lõi là tổ hợp các công nghệ màng tiên tiến (STRO/PFRO), bay hơi chân không bơm nhiệt và hệ thống RO tái sử dụng nước, cho phép xử lý triệt để nước thải, thu hồi và tái sử dụng nước trong sản xuất, tiến tới mô hình Zero Liquid Discharge (ZLD). Cách tiếp cận này không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, mà còn giảm đáng kể chi phí vận hành, tối ưu tài nguyên nước và hướng tới phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn cho các nhà máy điện tử.
Ông Ninh Thành Đức - Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Thịnh Vượng đã giới thiệu các công nghệ lõi trong xử lý nước thải nguy hại ngành điện tử
Theo ông Đức, nước thải ngành điện tử có đặc tính biến động lớn, hàm lượng muối và kim loại nặng cao, khiến chi phí xử lý truyền thống rất tốn kém. “Chúng tôi không chỉ xử lý để đạt chuẩn xả thải, mà hướng tới đồng hành cùng nhà máy trong suốt vòng đời vận hành, giúp tái sử dụng nước, giảm phát thải và tối ưu chi phí sản xuất,” ông chia sẻ.
Song song với xử lý kỹ thuật, bài toán thu gom và quản lý rác thải điện tử cũng được đặt ra như một mắt xích quan trọng. ThS. Nguyễn Đình Thiên - Trưởng nhóm R&D đã giới thiệu nền tảng quản lý tích hợp kỹ thuật số (IMS) phục vụ thu gom rác thải điện tử, kết nối người dân, đơn vị thu gom, kho trung chuyển và cơ sở tái chế trên cùng một hệ thống.
Nền tảng Ewise là hệ thống quản lý tích hợp kỹ thuật số (IMS) phục vụ thu gom và quản lý rác thải điện tử theo chuỗi khép kín. Thông qua ứng dụng số, người dùng có thể đăng tải thông tin thiết bị thải bỏ, đặt lịch thu gom tại nhà hoặc tìm điểm tiếp nhận gần nhất. Mỗi thiết bị được gắn mã QR để theo dõi xuyên suốt các khâu thu gom - vận chuyển - phân loại - tái chế. Hệ thống cho phép nhiều nhóm người dùng cùng tham gia (người dân, đơn vị thu gom, kho trung chuyển, cơ sở tái chế, quản trị hệ thống), đồng thời ứng dụng AI trong kiểm duyệt hình ảnh và phân loại thiết bị, góp phần minh bạch hóa dòng chảy rác thải điện tử và nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn.
Theo đó, TS. Nguyễn Thiên Phúc - đại diện nhóm nghiên cứu cho rằng, “việc minh bạch hóa dòng chảy rác thải điện tử là yếu tố then chốt để hạn chế thất thoát ra môi trường không kiểm soát và hướng tới mô hình quản lý hiện đại”.
Doanh nghiệp chia sẻ nhu cầu thực tiễn, tìm lời giải hợp tác
Trong phần trao đổi, nhiều doanh nghiệp đã thẳng thắn nêu lên những khó khăn trong quản lý và xử lý rác thải điện tử. Ông Tô Lê Minh Thanh - Trưởng đại diện kinh doanh khu vực Miền Trung - Tây Nguyên, Công ty Cổ phần Viettronics Tân Bình cho biết, chi phí xử lý cao, quy trình phức tạp và yêu cầu tuân thủ môi trường ngày càng nghiêm ngặt đang tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp sản xuất điện - điện tử.
Ông Tô Lê Minh Thanh - Trưởng đại diện kinh doanh khu vực Miền Trung - Tây Nguyên, Công ty Cổ phần Viettronics Tân Bình chia sẻ tại hội thảo
Theo ông Thanh, các giải pháp kết hợp giữa công nghệ xử lý và nền tảng số được giới thiệu tại sự kiện mang tính thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp không chỉ xử lý chất thải đạt chuẩn mà còn quản lý hiệu quả toàn bộ vòng đời rác thải.
Ở góc độ phát triển khu công nghiệp, ông Nguyễn Đại Cường - Giám đốc Chi nhánh miền Nam, Công ty CP Xúc tiến đầu tư Khu công nghiệp Việt Nam cho rằng tiêu chí môi trường đang trở thành yếu tố quan trọng trong thu hút nhà đầu tư. Việc tích hợp sớm các giải pháp xử lý rác thải điện tử và nền tảng quản lý số sẽ giúp khu công nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu phát triển xanh.
Ông Hoàng Trần Đức Ân - Giám đốc Chiến lược, Công ty CP Nhượng quyền Kinh doanh Xã hội Sáng Group nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong việc kết nối cộng đồng vào chuỗi thu gom và tái chế
Trong khi đó, ông Hoàng Trần Đức Ân - Giám đốc Chiến lược, Công ty CP Nhượng quyền Kinh doanh Xã hội Sáng Group nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong việc kết nối cộng đồng vào chuỗi thu gom và tái chế. Theo ông, nếu được triển khai bài bản, các nền tảng số không chỉ giúp giải quyết bài toán môi trường mà còn mở ra cơ hội phát triển các mô hình kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội và kinh tế tuần hoàn.
Trong phần thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về khả năng áp dụng công nghệ vào thực tế sản xuất, mô hình hợp tác công - tư cũng như vai trò của cơ quan quản lý trong hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận giải pháp phù hợp. Nhiều ý kiến cho rằng, quản lý rác thải điện tử cần được tiếp cận theo chuỗi giá trị tổng thể, kết hợp giữa công nghệ xử lý, nền tảng số, chính sách và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Kết nối ý tưởng - cầu nối hợp tác và chuyển giao công nghệ xử lý rác thải điện tử
Tại sự kiện các chuyên gia đều thống nhất rằng, quản lý rác thải điện tử không thể dựa vào một giải pháp đơn lẻ. Đây là bài toán tổng hợp, đòi hỏi sự phối hợp giữa công nghệ xử lý, nền tảng số, chính sách quản lý và sự tham gia của cộng đồng.
Thông qua hội thảo, CISAST khẳng định sự kiện Kết nối ý tưởng không chỉ là diễn đàn trao đổi công nghệ, mà còn là bước khởi đầu quan trọng cho các hoạt động hợp tác, chuyển giao và triển khai giải pháp trong thực tiễn. Nếu được áp dụng đồng bộ, các mô hình được giới thiệu sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái quản lý rác thải điện tử hiện đại, minh bạch, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Techport.vn